طراحی سایت

ابزارهاي ثبت مشاهده (فهرست وارسي .مقياس درجه بندي.واقعه نگاري)

براي دريافت اطلاعات بر روي گزينه ادامه مطلب كليك كنيد...

 

تعريف فهرست وارسي: مجموع اي از مفاهيم فرايندها  ونگرشهاي وي‍‍‍ژهاي كه مشاهده كننده به دنبال مشاهده آنهاست.

معلم با استفاده از ابزار فهرست وارسی می تواند هم شیوه ی انجام عمل ( فرایند )و هم محصول عمل (فراورده )را سنجش نماید

ویژگی ها ی فهرست وارسی         

lیکی از ویژگی های مهمِ فهرست وارسی آن است که با کمک  آن ،به سادگی می توان مراحل انجام یک کار یا تولید یک محصول را کنترل نمود .

lفهرست نسبتاً کوتاه است.

lهر ماده ی فهرست { سنجه }به طور کاملاً روشن موضوع مورد ارزش یابی را بیان می کند.

lهر ماده { سنجه } بر یک رفتار یا ویژگی قابل مشاهده تأکید می کند.

lتنها رفتارها یا ویژگی های مهم در فهرست منظور می شوند

 

اجزائ فهرست وارسي

مشخصات دانش آموز

تاریخ

عنوان یا موضوع

سنجه ها

مقیاس ها

مشخصات دانش آموز :                   

lدر بیان مشخصات دانش آموز تنها آن چه ضرورت دارد باید نگاشته شود؛ و از هر گونه اطلاعاتی که در تحلیل و ارزش یابی کاربردی ندارند جدا خوداری گردد .

مهمترین آن ها عبارتند از:

نام و نام خانوادگی

lپایه تحصیلی دانش آموز که روی فرم ها یا در ستون یا سطرهای مناسب با نوع فرم فهرست وارسی درج می گردد

تاریخ :                             

ذکر تاریخ باعث می گردد تا روندِ پیشرفت و عملکرد دانش آموز را در یک پروسه زمانی خاص ، به منظور قضاوت و تصمیم سازی به هنگام مشاهده نمود . براین اساس درج تاریخ بر روی هر فعالیتی از دانش آموز   از اهمیت خاصی برخوردار می باشد .

عنوان یا موضوع :                 

 

عنوان یا موضوعی که قصد داریم از طریق مشاهده ،سنجش      نماییم باید از قبل ، متناسب با اهداف مشخص شود . چنانچه معلم بخواهد دیگر ابعاد شخصیتی دانش آموز را بسنجد ، به منظور تعیین سنجه ها لازم است موضوع مورد ارزیابی را به خوبی و روشنی تعیین و بیان نماید . در صورتی که موضوع مورد مشاهده معین نشود و دامنه آن تعریف نگردد ؛ معلم قادر نخواهد بود تا سنجه های مناسب و جامعی را طراحی نماید .

تعیین سنجه ها :                   

سنجه در لغت به معنی سنگی است که چیزها را بدان وزن کنند ( دهخدا). و در مفهوم جملات کامل یا ناقص  ساده ، قابل فهم و سنجشی را گویند که متناسب با اهداف وانتظارات ، توسط معلم تولید می گردد

صاحب نظران مختلف به جای سنجه، واژه هایی با تعریف عملیاتی واحد چون گویه ، انتظار ، نشانه ، رفتار مورد نظر و گاه ملاک !،  شاخص ! و... به کار برده اند  .    در فهرست وارسی سنجه ها به صورت جمله ‌ی روشن و کامل ( دارای فعل ) مانند

:: دندان های خود را بعد از هر نوبت غذا مسواک می زند یا ناقص مانند : مراقبت از دندان های خود ، و به گونه ای که بر یک رفتار یا ویژگی مهم و قابل مشاهده  تاکید دارند ، بیان می گرد

چند نکته در رابطه با فهرست وارسي :

 

معلم در تعیین سنجه ها  دقت کند تا  از نوشتن سنجه هایی که با نتایج یادگیری بی ارتباط می باشند جدا خوداری كند

از فهرست وارسي زياد استفاده نشود

تعداد سنجه ها زياد نباشد حداكثر دوازده سنجه داشته باشد

سنجه ها ساده وقابل فهم باشد

مي توان براي ارزشيابي تكويني يا تشخيصي استفاده كرد

سنجه ها همه به يك شكل نوشته شود

 

مقیاس درجه بندی              

مقیاس درجه بندی در واقع همان فهرست وارسی است ؛ با این تفاوت که علاوه بر نشان دادنِ حضور یا عدم حضور یک ویژگی یا رفتار ، میزان و سطح آن (مقدار یا فراوانی یا شدت و ضعف رفتار یا ویژگی  )نیز معین می گردد

انواع مقیاس درجه بندی               

الف) مقیاس درجه بندی عددی

ب) مقیاس درجه بندی نگاره ای

ج) مقیاس درجه بندی نگاره ای توصیفی

 

مقیاس درجه بندی عددی:                

 

مقیاس درجه بندی عددی یکی از ساده ترین نوع از انواع مقیاس های درجه بندی است .

در این مقیاس ،معلم دور هر عددی که درجه یا میزان مناسب بودن ، خوشایند بودن ، فراوانی ، یا توافق با یک بیان را مشخص می نمايد

نمونه مقياس درجه بندي عددي    

عالي=5 بالاتراز متوسط=4 متوسط= 3 زير متوسط =2 ضعيف=1

به چه ميزان دانش آموز به درس رياضي علاقه نشان ميدهد؟                                                     

1                 2            3            4            5

مقیاس درجه بندی نگاره ای :          

 

در مقیاس درجه بندی نگاره ای به جای استفاده از اعداد ، از خطوط افقی استفاده می شود .

در این مقیاس معلم داوری خود را از دانش آموز درباره ی ویژگی مورد مشاهده در طول یک خط مستقیم با گذاشتن نوعی علامت مشخص می کند . در طول خط مجموعه ای از مقوله ها ، مکان ها ، یا نقاط مشخص می شوند ؛ و معلم آزاد است که بین این نقاط نیز علامت بگذارد.

   در مقیاس درجه بندی نگاره ای  هم چون مقیاس درجه بندی عددی اشکالی که وجود دارد این است که واژه های متوسط ،خوب ،خیلی خوب ،خیلی زیاد ، زیاد ،کم ،غالبا ، به ندرت و... نزد افراد مختلف تعاریف عملیاتی گوناگونی دارند . به عبارتی در معنای آن ها اتفاق نطری واحد وجود ندارد . برای جلوگیری از این مشکل می توان از مقیاس درجه بندی نگاره ای توصیفی استفاده نمود.

نمونه مقياس درجه بندي نگاره اي     

به چه ميزان دانش آموز به درس رياضي علاقه نشان مي دهد؟ 

 

بسيار علاقه مند        نسبتا علاقمند       داراي علاقه متوسط      نسبتا بي علاقه         بسيار بي علاقه  
     
       مقیاس درجه بندی نگاره ای توصیفی      

    مقیاس درجه بندی نگاره ای توصیفی قابل استفاده ترین مقیاس درجه بندی است .

در این مقیاس عبارت هایی درج می گردد که به شکل رفتاری چگونگی رفتار دانش آموز را نشان می دهند . از این مقیاس بیشتر برای سنجش کیفیت گزارش شفاهی دانش آموزان استفاده می شود .

نمونه مقياس درجه بندي نگاره اي توصيفي  

با گذاشتن يك نشانه در روي خط مربوط به هر سوال ويژگي مورد نظر را ارزيابي نماييد                                     1.كيفييت كار دانش آموزرا هنگام انجام تكاليف درسي چگونه ارزيابي مي نماييد؟

oكار خوب است و هيچ نيازبه نظارت ندارد     كار خوب است به ندرت احتياج به نظارت دارد    كار خوب است گاه به گاه  احتياج به نظارت دارد      كار قابل قبول است اما احتياج به نظارت فراوان      كار ضعيف است غلط هاي زيادي

         ثبت مشاهده

    يکي ديگر از ابزارهاي ثبت مشاهدات معلّم، واقعه‌نگاري است. اين ابزار، براي ثبت وقايع و رويدادهايي معني‌دار، که گهگاه معلّم در کلاس و مدرسه از  دانش‌آموزان مشاهده مي‌کند، مناسب است.  اما از اين ابزار، بر خلاف فهرست وارسي ها، به صورت منظم استفاده نمي‌شود. رفتارها و فعاليت‌هاي خاصي که از کودک سر مي زند، عمدتاً موضوع خوبي براي واقعه‌نگاري است.

رویداد ‌نگاری                        

 

گزارش مکتوب درباره یک رویداد مشخص را رویداد نگاری گویند.

در این روش معلم باید هر اتفاق یا رویدادی(در حیطه های عاطفی ،اجتماعی و روانی- حرکتی )که از دانش آموز رخ می دهد (معلم احساس کند آن رفتار نیاز به مراقبت و نظارت و هدایت دارد  ) و آن را مهم می داند ، بلافاصله بعد از وقوع ثبت نماید .

در تفسیر هر رویدادی از هر نوع سوگیری خود داری گردد .

بین توصیف واقعیت رویداد و تفسیرآن تفاوت وجود داشته باشد

در رابطه با هر رفتار خاصی و در فواصل زمانی معین  فرم رویداد نگاری تکمیل گردد؛ و بعد قضاوت صورت گیرد.

ثبت مشاهده باید دارای تاریخ،توصیف عینی و تفسیر رویداد باشد.

زمان مناسب برای ثبت مشاهده هنگامی خواهد بود که دانش آموزان مشغول فعالیت یا زمانی که در کلاس حضور ندارد  می باشد .

در تفسیر رویداد ها به دلایل احتمالی و راه حل ها و یا نتایج مثبت ومنفی آن اشاره گردد .

فرم های رویداد نگاری نزد معلم باقی خواهد بود و تنها گزارشی از آن ها در « پوشه کار »دانش آموز جهت اطلاع خود معلم ، دانش آموز و اولیاء ، درج خواهد شد .

اجزا و عناصر گزارش رویداد نگاري

 

1)مشخصات دانش آموز

2) تاریخ ،زمان ، محل و مکان رویداد

3) عنوان یا موضوع رویداد

4)  توصیف عینی رویداد

5)  تفسیر و تحلیل  رویداد

6 ) ارائه راهکار

نمونه ی  عملی رویداد نگاری :         

مشخصات دانش آموز  : مینا آریا

تاریخ :  

  محل و مکان رویداد : کلاس درس

ساعت : 10/10 صبح

عنوان یا موضوع رویداد : ضعف در دیکته  نویسی

توصیف رویداد:

    مینا در نوشتن دیکته برخی کلمات خاص (مانند سوزن = سُزن ، خواهر = خاهر ، شنیده = شنیدِ ، خانه = خانِ ، اردک = اوردک و...) در هر نوبت دیکته اشتباه دارد و پیشرفتی ندارد . با این حال از هوش متوسطی برخوردار است .

تفسیر رویداد :                     

با توجه به این که احساس می کردم شاید مشکل مینا مربوط به مراحل تحولی (مرحله پیش عملیاتی ، مرحله نیمه آوایی ، مرحله آوایی ، مرحله انتقالی یا دیداری و،مرحله قراردادی)  باشد ، برای آزمون این فرضیه ، به بررسی پوشه کار مینا و شواهد مربوط به املای او پرداختم .با درج اشتباهات او در فرم ، اندازه گیری خطاها و تحلیل آن ها معلوم شد عموما اشتباهات دیکته ای مینا مربوط است به کلمات قرار دادی و دیداری است . لذا به این نتیجه رسیدم که مشکل او مربوط به مرحله آوایی است .

ارائه راهکار :                          

   برای اصلاح خطاهای مینا سعی کردم نسبت به پرورش دانش آوایی او اقدام کنم که برای این منظور در فرصت هایی که وقت آزاد داشتم   کلمات را می خواندم و از او می خواستم با کف زدن تعداد بخش های آن کلمه را مشخص کند. مثلا کلمه « خانه » را تکرار کردم و او برای هر بخش آن یعنی «خا » و «نه» ، جداگانه کف می زد . بارها این کار را  با کلمات مختلف ،تکرار می کردیم . کم کم او  توانست ، به خوبی کلمات را بخش نماید . سپس  از او خواستم کلماتی که بخش کردن آن ها را تمرین کرده بر اساس صداهایی که دارند ، طبقه بندی نمایند . مقوایی که از قسمت های مربع شکل نه قسمتی تهیه کرده بودم را ،جلو او گذاشتم و از مینا خواستم به تعداد صداهایی که مثلا کلمه «سبد» دارد ، دگمه در خانه های صفحه مقوایی بگذارد .   سّ – بّ – د . و...